May isang bagay na napansin ko sa bawat malaking krisis sa mundo.
Hindi ito nananatili sa balita. Hindi ito nananatili sa mga pahayagan. Hindi ito nananatili sa mga press conference ng mga opisyales.
Dumadating ito sa hapag-kainan ng pamilyang Pilipino. Palagi. Tiyak.
Ang landas ng krisis
Ang nangyayari ngayon ay malinaw sa papel. Krisis sa Middle East. Tumaas ang presyo ng langis. Ang Pilipinas — isang bansang umaasa sa imported na gasolina para sa halos lahat ng enerhiya nito — ay nararamdaman ang bawat dolyar ng pagtaas.
Tumaas ang kuryente. Tumaas ang gasolina. Tumaas ang traysikel at jeep. Tumaas ang presyo ng pagkain dahil mas mahal na ang dalhin ito ng trak mula sa probinsya papunta sa palengke.
At ang padala ng OFW — hindi tumaas.
Ang matematika ng layuan
Nandito ako sa ibang bansa. Nakikita ko ang mga balita sa aking telepono. Tinatanggap ko ang mga mensahe mula sa bahay. “Mahal na ang kuryente.” “Nagbago na ang pamasahe.” “Kumpleto pa rin kami, huwag kang mag-alala.”
Hindi sila nagrereklamo. Ganyan ang pamilyang Pilipino. Sinisikap nilang hindi ikuha ng alalahanin ang isang nasa ibang bansa.
Pero nandoon ako, ginagawa ang aking sariling matematika. Kapag tumaas ang lahat ng gastos sa bahay ng kahit P3,000 sa isang buwan, iyon ay P36,000 sa isang taon. Pera na hindi ko maaari na biglang dagdagan sa padala — hindi pa natapos ang utang. Hindi pa naitatago ang pondo.
Hindi ako nagagalit
Mahalaga ito para sabihin nang malinaw.
Hindi ako galit sa gobyerno. Hindi ako galit sa mga kumpanya ng langis. Hindi ako galit sa mga nagpapatakbo ng Middle East. Ang galit ay hindi nagbabago ng presyo ng gasolina.
Ang ikinatatangisa ko ay ang katotohanan na ang mga pinakanapinsalang tao sa anumang pandaigdigang krisis ay laging ang mga pinakamababang kita. Ang pamilyang umaasa sa isang suweldo na napadala ng isa mula sa ibang bansa. Ang pamilyang walang ipon para mapunuan ang agwat nang may krisis.
Iyon ang nagbibigay sa akin ng dahilan para ituloy ang trabahong ito. Babaan ang utang. Itayo ang pondo. Bawasan ang agwatan sa pagitan ng padala at ng tunay na pangangailangan ng pamilya.
Ang tanging kontrol ko
Hindi ko kontrolin ang presyo ng langis sa mundo. Hindi ko kontrolin ang geopolitics ng Middle East. Hindi ko kontrolin kung kailan ang susunod na krisis.
Kontrolin ko kung magkano ang aking utang ngayon. Kontrolin ko kung magkano ang matitipid ko bago dumating ang susunod na pagsubok.
Ganyan lang talaga ang matematika para sa akin ngayon.
Source: 2026 Philippine energy crisis — multiple news sources, March-May 2026
